U Banjoj Luci bi uskoro, nakon 60 godina, trebalo da bude izgra?ena sinagoga. Ugovor o dodjeli parcele u Boriku za izgradnju jevrejskog kulturnog centra sa sinagogom sklopljen je u februaru s upravom grada, nakon pet godina pregovora.

U narednom periodu slijedi izrada projekta i potraga za donatorima koji ?e omogu?iti izgradnju i opremanje samog centra. Potvrdili su ovo u Jevrejskoj opštini Banja Luka, za koju izgradnja sinagoge predstavlja istorijski trenutak, jer u gradu trenutno ne postoji nijedno obilježje jevrejskog naroda.

– Smatramo da je ovo presudan korak za dalji prosperitet i jedini na?in da osnažimo Jevrejsku opštinu i omogu?imo opstanak Jevreja i jevrejskog kulturnog identiteta na ovim prostorima – rekao je Jakov Danon, predsjednik Jevrejske opštine Banja Luka.

U upravi grada potvrdili su da je takav objekat planiran regulacionim planom i da je Grad obezbijedio zamjensku parcelu.

– S obzirom da je u pitanju manja parcela od one koju je tražila Jevrejska zajednica, postignut je dogovor da Grad, poslije procjene vrijednosti od strane ovlaštenih ustanova, isplati razliku u novcu. Taj novac ?e biti upotrijebljen za pla?anje gra?evinske dozvole za gradnju centra – rekao je Milenko Šaji?, portparol uprave grada.

Banja Luka je nekad imala ?etiri sinagoge. Jevrejski dom sa sefardskom sinagogom kao jedinstveno arhitektonsko rješenje izgra?en je 1937. u današnjoj Jevrejskoj ulici. U toku Drugog svjetskog rata ovaj objekat je pretvoren u javnu ku?u. Hram je parcijalno srušen 1944. godine, a preostali dio je po oslobo?enju korišten kao gradska razglasna stanica omladinskih organizacija.

– Godine 1952. Savez jevrejskih opština Jugoslavije prodao je ovaj prostor, iako tadašnja Jevrejska opština Banja Luka nije imala svoj prostor – podsjetio je Danon. Definitivno rušenje preostalog djela ovog hrama desilo se 26. oktobra 1969. godine, kada je Banja Luku pogodio razorni zemljotres.
Aškenska sinagoga

Osim sefardske postojala je i aškenaska sinagoga. Od vjerskog objekta za vrijeme Drugog svjetskog rata pretvorena je u konjušnicu, zatim u tvornicu, pa seosku radionicu. Potpuno je srušena 1969. godine, tako?e u zemljotresu.

Izvor: „Fokus“, 11.3.2018.